Skip to content

V & A: Hoe kan een mens vrij zijn, als God de oorzaak van alles is?

by op 20 september 2011

BEZWAAR: “De Katholieke Kerk leert dat de mens vrij is en daarom de verantwoordelijkheid draagt voor zijn doen en laten. Maar daarnaast leert zij ook dat God de oorzaak van alles is; en dus is God ook oorzaak van ons willen. Hoe kan een mens vrij zijn, als God niet alleen alles van te voren weet wat een mens zal doen, maar zelfs oorzaak is dat de mens het doet.”

ANTWOORD:

Degene die deze vraag stelde, voegde er terecht aan toe: “Misschien vat ik hier het begrip oorzaak verkeerd op.” Een complete en wetenschappelijke behandeling van deze vraag vordert wijsgerige scholing, daarom slechts een paar opmerkingen.

De zin: “God is oorzaak van alles” zou aanleiding kunnen geven tot veel misverstand. Men zou eruit kunnen concluderen: “Dus is God ook oorzaak van het kwaad; en die conclusie zou helemaal verkeerd zijn. We moeten dus eerder zeggen “God is oorzaak van al het goede.” Nu is er in iedere daad van een mens iets goed; zo is dus God ook oorzaak van iedere menselijke daad. Maar …

God is niet de enige oorzaak daarvan. God beweegt alles, maar dat doet Hij als eerste oorzaak. Dat betekent dat Hij aan alle dingen, en dus ook aan onze vrije wil, geeft zodat zij zelf oorzaak zijn. De vrije wil is zo, zonder God, zelf ook oorzaak van zijn vrije daden. En dat kan nu eenmaal niet anders. De vrije wil is geschapen, en moet daarom in het bestaan en in de werken afhangen van de Eerste Oorzaak, de Al-oorzaak, God.

En op die geheel eigen manier van eerste oorzaak zijn, beweegt God alle dingen naar hun aard; want Hij laat ze oorzaak zijn. Dus wordt onze vrije wil wel bewogen door God, maar hij wordt bewogen volgens zijn aard en die aard is: Vrij zijn. Zoiets kan God alleen doen, omdat al het geschapene helemaal van Hem afhangt.

Dus is noch God, noch de vrije wil de enige oorzaak van de vrije menselijke daden: God en de wil werken samen, als eerste en tweede oorzaak. Dat betekent niet, dat God en de wil ieder zorgen voor een stukje van die daden; maar én God én de wil zijn beiden helemaal oorzaak ervan: God als eerste en de wil als ondergeschikte oorzaak. En als God niet als eerste oorzaak werkte, zou de wil nooit zelf oorzaak kunnen zijn.

Dat is ongetwijfeld een moeilijke kwestie; en we kunnen geen vergelijking maken om dit te verduidelijken. Want alleen God, die de Schepper van alles is, is een eerste oorzaak; er is niets, dat er op gelijkt. De oplossing van de vraag ligt dus hierin: God is een oorzaak, die een andere – lagere – oorzaak oorzaak doet zijn en die oorzaak helemaal naar haar eigen aard laat werken.

(Bron: De Katholieke Kerk, Deel III, EE.PP. Felix Otten en C.F. Pauwels O.P., 1946)

Advertenties

From → God

Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: